Al voor de geboorte gezondheidsachterstand bij kinderen Amsterdam-Zuidoost: "Schrikbarend resultaat"

In welke wijk je geboren wordt, heeft grote invloed op je gezondheid gedurende de rest van je leven. Dat geldt vooral voor kinderen die in Zuidoost geboren worden. Onderzoekers van het Erasmus MC concludeerden dat het stadsdeel, zelfs vergeleken met andere kwetsbare buurten, een negatieve uitschieter is. De kans op stiltegeboortes en baby's die met ondergewicht geboren worden, is hier twee keer zo groot als gemiddeld in Nederland. Volgens de onderzoekers is het probleem te breed om alleen binnen de zorg op te lossen en moet er een bredere aanpak komen. Dat er in een wijk met een lage sociaaleconomische status meer baby's met een gezondheidsachterstand geboren worden, was al in meerdere onderzoeken aangetoond, maar is nu voor het eerst in Nederland in kaart gebracht. Daardoor komt nu aan het licht dat er ook tussen wijken grote verschillen zijn. 8 op de 1000 kinderen die in Zuidoost geboren worden, overleven die geboorte niet. Dat aantal is twee keer zo hoog als het gemiddelde in de rest van Nederland.  Kinderen die de geboorte wel overleven, hebben daarnaast vaker gezondheidsproblemen. Zo heeft 1 op de 5 baby's een te laag geboortegewicht (in de rest van Nederland is dat bij 1 op de 10 baby's het geval) en wordt zeven procent van de kinderen te vroeg geboren (landelijk gemiddelde is 5 procent).  "Schrikbarend" Opvallend is dat de verschillen met de rest van Amsterdam nog groter zijn dan met de rest van Nederland. Het gemiddelde in de hele stad is namelijk een stuk lager dan het landelijk gemiddelde.  "Deze cijfers zijn echt schrikbarend", zegt kinderarts Jasper Been, één van de wetenschappers die betrokken was bij het onderzoek. "Zeker als je bedenkt dat we de invloed van individuele factoren (zoals migratieachtergrond, leeftijd van de moeder bij de zwangerschap) expres niet meeberekend hebben." Dit onderzoek laat dus zien dat alleen al die omgevingsinvloed voor zulke grote verschillen kan zorgen. "Dit moet echt een call to action zijn, want het laat zien hoe de situatie op sommige plekken is."  Volgens de onderzoekers zijn de eerste 1000 dagen in een mensenleven cruciaal voor de gezondheidsontwikkeling van een kind. Het kan zelfs blijvende impact hebben op de gezondheid. Er zijn meerdere factoren die een negatieve invloed kunnen hebben op de gezondheid van een baby. Luchtkwaliteit, geluidsoverlast en de kwaliteit van wonen bijvoorbeeld. Minder zuurstof en voedingsstoffen Ook andere factoren kunnen meespelen bij gezondheidsproblemen rond de geboorte. Neem hittestress of criminaliteit, op het oog uiteenlopende zaken, maar ze kunnen allebei bijdragen aan chronische stress. "We weten dat de moederkoek door stress minder kan functioneren", aldus kinderarts Been. "De baby krijgt dan minder voedingsstoffen en zuurstof binnen."   Onduidelijk is welke van die factoren het belangrijkst zijn. Daar loopt op dit moment een ander onderzoek naar. "Dus we kennen die factoren, maar in hoeverre ze onderling bijdragen aan de optelsom, moeten we verder onderzoeken." Als die baby's de zwangerschap overleven, dan hebben ze een grotere kans om te vroeg of te licht op de wereld te komen. En dat kan dus een blijvende impact hebben op de rest van het leven. Schoolprestaties en gedragsproblemen  "Veel mensen denken als je te vroeg bent of te klein dan ga je in de couveuse en dan ga je daarna weer gezond naar huis", zegt Been. "Dat hopen we natuurlijk wel en daar doen we ook ons best voor, maar de risico’s op complicaties zijn wel groter." "Niet alleen op het gebied van gezondheid, ook op het gebied van schoolprestaties of gedragsproblemen. Dat kan allemaal lijden onder het feit dat je te vroeg op de wereld bent gekomen. Natuurlijk moet je nog steeds gezond leven. En ook als je te vroeg geboren bent, dan helpt het om gezond te blijven leven, maar dit gaat over zaken die mensen niet in de hand hebben." Volgens de wetenschappers laat dit onderzoek zien dat sommige gezondheidsproblemen meer nodig hebben dan een medische aanpak. "We keken eerst altijd met een medische bril", zegt Been. "Later ook met een sociale. Dat moeten we blijven doen, maar je bent dan wel alleen op het individu gericht, terwijl onderzoeken als deze laten zien dat ook je omgeving invloed heeft gezondheid." "Dat betekent dat we nog breder moeten kijken als we deze situatie beter willen krijgen. Dan moeten we kijken naar veiligheid, bestaanszekerheid, de woonsituatie van mensen."