Begroting 2027: reorganisatie ambtenaren vertraagd, nauwelijks ruimte voor nieuwe investeringen

De financiën van de gemeente zijn de komende jaren allesbehalve rooskleurig. Waar de inkomsten door de verhoging van de parkeer- en toeristenbelasting stijgen, blijft er door onder meer flink stijgende rentekosten geen geld over voor grote nieuwe investeringen in de stad. Dat blijkt uit de presentatie van de begroting voor volgend jaar waarin het nieuwe college voor het eerst het coalitieakkoord van Pro en D66 uitwerkt. De aangekondigde reorganisatie van de eigen organisatie gaat trager verlopen dan gedacht. Wel is er op het laatste moment nog geld gevonden om de overlast van drugsgebruik op straat en dakloosheid aan te pakken.  Het stadsbestuur heeft - traditiegetrouw op de donderdag na Prinsjesdag - de begroting voor 2027 gepresenteerd in de culturele experience Amsterdam in Motion - en is de eerste concrete uitwerking van het coalitieakkoord 'Jouw stad is mijn stad, ons Amsterdam' van Pro en D66. De meeste plannen waarom daarom al bekend, zoals gratis openbaar vervoer voor kinderen, verhoging van de toeristenbelastingen en de prijs van parkeervergunningen en een grote gemeentelijke reorganisatie.  Nauwelijks ruimte voor investeringen Het is ook de eerste begroting onder leiding van de nieuwe wethouder van Financiën, Hendrik Jan Biemond. Wat al uit de coalitieplannen naar voren kwam, wordt nu in de begroting bevestigd: na jaren waarin het vorige college telkens de portemonnee trok voor nieuwe grote investeringen in de stad - denk aan de Oostbrug, nieuwbouw theater Meervaart, OBA Next etc. - is er de komende periode eigenlijk geen ruimte voor zulke projecten.  Sterker nog: het is nog maar zeer de vraag of al deze projecten met de stijgende kosten van onder meer infrastructurele projecten door kunnen gaan. Waar de investeringen in de stad oplopen tot 1,5 miljard euro in 2030, moet het vanaf 2034 terugvallen naar 630 miljoen euro. Omdat een groot deel van dat bedrag - 450 miljoen euro - nodig is om alles wat er nu is in de stad te onderhouden, is de boodschap simpel: er is weinig ruimte voor nieuwe ambities.  Ambtenaren zijn daarover in de begroting zeer concreet en denken daarbij bijvoorbeeld de verduurzaming van de stad, (het afvangen van CO₂ en warmtenetten) en de zogeheten 'schaalspronginvesteringen' (denk bijvoorbeeld aan het doortrekken van de Ringlijn richting Centraal Station).' Het is nog maar zeer de vraag of daar de komende jaren geld voor is. Oostbrug Eén van de concrete projecten waar de komende jaren sowieso extra geld voor moet worden gevonden is de Oostbrug. Die kosten stijgen mogelijk van 325 miljoen euro naar misschien wel 850 miljoen euro. Amsterdam heeft de komende jaren 100 miljoen euro extra gereserveerd. Daarmee is nog niet al het geld binnen: de stad hoopt nog steeds dat Den Haag en de Vervoerregio ook nog een (extra) bijdrage willen doen. De vraag is of ze dat ook willen, en zo niet wie dan het geld moet ophoesten. Minder ambtenaren Het college kiest door de financiële krapte noodgedwongen voor een koers die zich laat samenvatten met de woorden 'de basis op orde'. Er gaat onder andere er flink gesneden worden in het eigen ambtenarenapparaat: er moeten uiteindelijk 2500 voltijdbanen verdwijnen. Het eerste deel had er voor 1 januari al uit moeten zijn, maar het college gaat deze datum niet halen. Uiteindelijk moet de ambtelijke reorganisatie leiden tot een bezuiniging van 250 miljoen euro in 2030. Volgens het coalitieakkoord moest er op 1 januari volgend jaar een besparing van 625 fte gerealiseerd zijn, maar een zorgvuldige voorbereiding maakt dit tijdpad onhaalbaar, zegt de wethouder van financiën nu. Wanner de eerste ambtenaren wel vertrekken, is niet bekend. Schuld stijgt, rente ook Wie de komende jaren wel veel extra geld krijgt van de gemeente zijn de BNG Bank en NWB Bank. Amsterdam heeft daar voor vele miljarden euro's geld geleend om de eerder aangekondigde investeringen in de stad te bekostigen. Waar de schuld in 2025 7,8 miljard euro was, stijgt die naar 10,9 miljard in 2030.  Over de schuld moet de gemeente - net zoals elke andere Amsterdammer - rente betalen. Waar jarenlang de rente zeer laag was, stijgt deze steeds harder waardoor de rentelasten gaan verdrievoudigen van bijna van 105 miljoen euro in 2025 naar net geen 300 miljoen in 2030. Of de banken überhaupt de stad nog geld willen lenen zodra de 10 miljard schuld in beeld is, weet de wethouder niet. Hij waarschuwt wel dat bezuinigen mogelijk het enige antwoord zijn op de stijgende schuld. Geld voor aanpak dakloze verslaafden Hoewel er ten opzichte van het coalitieakkoord geen grote nieuwe uitgavenplannen in de begroting staan, wordt er zoals altijd wel her en der wat extra geld voor uitgetrokken. Zo is er zes miljoen beschikbaar om de overlast door toenemend drugsgebruik in de openbare ruimte te bestrijden en komt er vijf miljoen euro voor meer handhavers in de wijk. Ook worden bestaande budgetten voor armoedebestrijding, opvang en de aanpak van seksuele intimidatie en geweld – die eind dit jaar zouden aflopen – verlengd. De stijgende kosten van de stad worden de komende jaren gedekt door de autobezitter en de toerist. De inkomsten uit de toeristenbelasting stijgen door van 275 miljoen vorig jaar naar bijna 400 miljoen in 2030. De toeristenbelasting wordt volgend jaar verhoogd naar 16 procent in 2en dat percentage loopt daarna nog verder op. De parkeeropbrengsten stijgen van 360 miljoen 2025 naar bijna 490 miljoen in 2030. Vooral de Amsterdammers met een parkeervergunning zullen hiervoor opdraaien.