Hoogleraar: "Tijd dat we ons zorgen gaan maken om het vestigingsklimaat in Amsterdam"

Er is wederom een daling te zien in het aantal buitenlandse bedrijven dat zich in de Metropoolregio Amsterdam (MRA) vestigt. In 2025 kwamen er slechts 39 nieuwe bedrijven bij. Hoewel deze daling ook in de rest van het land te zien is, speelt gemeentelijk beleid een rol: "We kunnen niet langer zoveel mogelijk bedrijven naar de regio halen", aldus Economiewethouder Sofyan Mbarki.  De 39 nieuwe buitenlandse bedrijven die er het afgelopen jaar bij gekomen zijn, moeten goed zijn voor 969 banen. In 2024 kwamen er nog 49 nieuwkomers bij, die 1459 banen opleverden. Die daling in het aantal nieuwkomers is niet voor het eerst, want de afgelopen jaren kwamen er ook al steeds minder buitenlandse bedrijven naar de stad toe. Henk Volberda, hoogleraar Strategie en Innovatie aan de Universiteit van Amsterdam, zegt dat het zo langzamerhand wel tijd wordt om ons zorgen te gaan maken. "Voor de groei van de Amsterdamse economie zijn deze bedrijven belangrijk. Ze leveren ook inkomsten op voor de gemeente, die vervolgens weer besteed kunnen worden aan voorzieningen voor de Amsterdammers." Volgens Volberda is er ook een verlaging geweest in het budget waarmee de gemeente de stad promoot, waardoor er minder geld beschikbaar is om nieuwkomende bedrijven goed te begeleiden. "Ik snap dat we minder toeristen willen aantrekken, maar het label dat Amsterdam een aantrekkelijke plaats is, moet je wel goed op de kaart zetten." Kwaliteit boven kwantiteit Hoewel het streven lange tijd was om zoveel mogelijk buitenlandse bedrijven naar de stad te trekken, veranderde de gemeente in 2022 van koers. De focus moet sindsdien voornamelijk liggen op toekomstbestendige bedrijven, die zich bijvoorbeeld inzetten op het gebied van duurzaamheid en technologie. "De Metropoolregio Amsterdam is een motor van de Nederlandse economie. De regio heeft alles in huis voor internationale bedrijven om zich hier te vestigen", zegt wethouder Mbarki. Hij verwijst daarbij naar een goed opgeleide beroepsbevolking, innovatieve economie en een aantrekkelijke leefomgeving. Toch zegt hij ook dat er niet voor iedereen ruimte is: "In een tijd van netcongestie, arbeidskrapte en ruimtelijke druk kunnen we niet langer zoveel mogelijk bedrijven naar de regio halen. We willen bedrijven aantrekken en versterken die kwaliteit en innovatiekracht brengen."  Volberda is wel positief over het beleid van de gemeente om selectief te zijn in welke bedrijven naar de stad worden gelokt. "Maar bedrijven kunnen ook kiezen voor Berlijn, Parijs en Londen, dus ik denk wel dat Amsterdam meer moet inzetten op een goed vestigingsklimaat." Kees Noorman, directeur van ondernemersvereniging ORAM, vraagt zich af of dat gemeentebeleid wel de oorzaak is van de daling die we de afgelopen jaren zien. "Problemen met ruimte en huisvesting zouden oorzaken kunnen zijn, maar ik denk niet dat een buitenlands bedrijf afhaakt door de netcongestie."  Volgens hem moet er ook serieus gekeken worden naar andere oorzaken van de vermindering in nieuwkomers. "Ik denk dat we lang gedacht hebben dat iedereen hier wel heen wil komen om te wonen en te werken, maar dat is gewoon niet zo", zegt hij. "We moeten misschien kijken naar welke bedrijven interesse hebben getoond om hierheen te komen, maar dat niet hebben gedaan. Uit onderzoeken is gebleken dat we een goed vestigingsklimaat hebben, maar toch komen de bedrijven niet. Daar zit iets raars in waar ik de vinger niet helemaal op kan leggen."