Hoogleraar: "Zwijgzaam protest bij twee minuten stilte geen aanleiding voor arrestaties"

Als er verder geen sprake was van wanordelijkheden, dan was er voor de politie weinig aanleiding om de betogers van de Dam aan te houden. Dat zegt Jon Schilder, hoogleraar Bestuursrecht op de VU. Rond de Nationale Dodenherdenking op de Dam waren er gisteravond 13 aanhoudingen. Ze werden opgepakt voor het overtreden van de Wet openbare manifestaties of het verstoren van de openbare orde kort voor of tijdens de twee minuten stilte. Ze zijn inmiddels allemaal vrijgelaten. Negen betogers stonden met bordjes met de tekst 'nooit meer is nu', naar eigen zeggen deden ze verder niets en maakten ze dus ook geen geluid. Advocaat Willem Jebbink wil de arrestaties daarom aanvechten. Volgens hem hebben de politie en de burgemeester 'op onrechtmatige gronden ervoor gekozen vreedzame demonstranten van de Dam te vegen', omdat er geen sprake was van 'dreigende wanorde'. 'Weinig aanleiding om in te grijpen' "Als mensen een bordje omhooghouden met een bepaalde tekst die verder niet strafbaar is, dan mag de politie daar niet zomaar een einde aan maken", zegt hoogleraar Schilder. "Al hangt het af van de situatie." "Voor betogingen zoals deze zijn er regels. Je moet je bijvoorbeeld van tevoren aanmelden. Maar als die betoging verder volledig vreedzaam is en er verder geen wanordelijkheden zijn, dan is er nog geen bevoegdheid van de burgemeester of de politie om aan die betoging een einde te maken." "Het hangt dus heel erg af van de vraag of er tijdens die betoging wanordelijkheden waren. Als het een volstrekt hele zwijgzame, rustige betoging was, dan is er denk ik weinig aanleiding om daar wat tegen te doen." Schilder plaatst ook een kanttekening. "Ik kan me wel voorstellen dat het tijdens de herdenking zelf gewoon stil moet zijn. Daarom is het zo ontzettend belangrijk om te weten of die groep inderdaad wanordelijkheden pleegde of dat er echt wanordelijkheden zouden dreigen op dat moment. Want ook mensen die tot dan toe stil waren, kunnen gaan schreeuwen." 'Nederlandse rechters coulant' Een woordvoerder van de politie zei gisteren dat de negen activisten die met een bordje op de Dam stonden, door agenten waren verzocht om naar een plek te gaan waar wel mocht worden gedemonstreerd, maar dat ze dit zouden hebben geweigerd en daarom werden gearresteerd.  Volgens Schilder hadden de betogers het recht om op de Dam te staan. "Er is een hele belangrijke jurisprudentie: een uitspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Die zegt dat betogers in principe zelf de vrijheid hebben om te kiezen waar ze willen demonstreren. Dat wordt ook wel het sight-and-sound-criterium genoemd. Ik kan me voorstellen dat het doel van de demonstratie niet wordt gediend wanneer ze ergens op een hele andere plek moeten demonstreren." Schadeclaim? Dat advocaat Jebbink de arrestaties wil aanvechten, begrijpt de hoogleraar niet. "Het heeft geen zin meer om te protesteren tegen de aanwijzing die opgelegd is en het lijkt me niet dat de betogers strafrechtelijk vervolgd worden. En je kunt ook moeilijk een schadeclaim indienen, want er is geen schade geleden." "In Nederland is het zo dat de rechter vaak coulant omgaat met demonstranten, ook waar gebouwen bezet zijn. Dan zegt onze hoogste rechter: nou, deze mensen krijgen geen straf, want ze waren aan het demonstreren en dat is heel erg belangrijk."