Plofkraken terug van weggeweest: "Kwestie van tijd voor er slachtoffers vallen"

Explosies bij woningen: daar is de gemiddelde Amsterdammer tegenwoordig bijna aan gewend geraakt. Maar over plofkraken bleef het de afgelopen tijd juist opvallend stil. Vorig jaar werd zelfs geen enkele geldautomaat in de stad opgeblazen, terwijl de teller dit jaar alweer op acht staat. "De ramen trilden, het was echt een flinke klap", vertelt een buurtbewoner afgelopen donderdag aan AT5, nadat die nacht op de Ceintuurbaan een explosief was afgegaan. Wonder boven wonder raakte niemand gewond bij de plofkraak; in de straat werd later nog een explosief gevonden dat niet was afgegaan. Het was de achtste plofkraak in de stad sinds het begin van dit jaar. "Een opvallende stijging", noemt criminoloog Jasper van der Kemp het. "Het lijkt alsof er een ontdekking van criminelen is dat plofkraken de moeite waard zijn." Een paar dagen eerder was het raak op de Jan Pieter Heijestraat, waar een hele gevel werd weggeblazen. Eerder sneed een tiener zich al aan glasscherven die een plofkraak op de Slotermeerlaan veroorzaakte. Geldstortautomaten De afgelopen jaren was het opblazen van geldautomaten juist onaantrekkelijker geworden, doordat automaten 's nachts werden uitgezet en geldlades beter beveiligd werden. Dit jaar valt op dat criminelen zich regelmatig richten op automaten waar ondernemers hun geld storten, de zogenaamde sealbagautomaten. Afgelopen maart besloot Geldmaat haar zakelijke geldstortautomaten waar mensen boven of naast wonen tijdelijk te sluiten, nadat er in een week meerdere explosies plaatsvonden. Volgens explosievenexpert Ad van Riel valt die verschuiving van interesse naar stortautomaten goed te verklaren: "Het criminele circuit zit ook niet stil en die gaan kijken: what's next best? En dat zijn op dit moment de afstortkluizen."  "Dus misschien is het beeld voor de criminelen dat de beveiliging van die systemen anders is en dat het daardoor makkelijker is om bij de buit te komen", aldus Jasper van der Kemp. "Want we weten van geldautomaten dat de beveiliging dermate goed is dat het heel moeilijk is om daar los geld uit te halen." Flitspoeder Criminelen beproeven dus hun geluk en hopen bij de stortautomaten, in tegenstelling tot bij de beter beveiligde geldautomaten, wél buit te kunnen halen. Daarvoor gebruiken ze ook steeds krachtiger explosieven, zoals cobra's. Van Riel: "Daar zit flitspoeder in, en dat is een van de krachtigste kruiten die er bestaan. Én volop voorhanden: je hoeft er alleen maar de grens voor over te rijden." In landen als Polen en Italië is het zware vuurwerk eenvoudig te verkrijgen. Volgens Van Riel is het bovendien kinderlijk eenvoudig zelf zo'n explosief samen te stellen: "Dat kan ik je in een middagje leren." Levensgevaarlijk Ook de politie maakt zich zorgen over de nieuwe manieren waarop plofkrakers proberen automaten open te krijgen. In een reactie laten zij weten: "We zien dat criminelen een constante belangstelling hebben voor contant geld. In deze gevallen lijkt het erop dat er een nieuwe manier is gebruikt. We zien nu dat de sealbagautomaten het doelwit zijn. We kijken samen met Geldmaat om het voor de plofkrakers onmogelijk te maken om via deze weg aan geld te komen." Tekst gaat verder onder de foto. Ook erkent de politie dat 'het gebruik van levensgevaarlijke explosieven' grote schade en impact in de buurt veroorzaakt. Van Riel noemt het een kwestie van tijd voordat er slachtoffers vallen: "Het risico is aanzienlijk, omdat die locaties vaak niet gebouwd zijn op dit soort explosies. Zo'n explosie kan heel veel materiaal wegslingeren en dat is net zo dodelijk als een projectiel." Zolang geen maatregelen worden genomen om de stortautomaten beter te beveiligen, gaat hij ervan uit dat we de komende tijd meer plofkraken kunnen verwachten: "Als het criminele circuit doorheeft dat het geld oplevert, maak dan je borst maar nat. Dan gaan ze daar zeker mee door. Vaak ook nog in een hoog tempo, want ze weten dat er maatregelen getroffen gaan worden en dan moeten ze weer een andere zwakke plek zoeken."