Porseleinkoorts in Weesp: een vergeten wereldcollectie

Achter de statige gevel van het Weesper stadhuis schuilt een verrassende schat: de grootste collectie Weesper porselein ter wereld. Een bijna vergeten stukje geschiedenis dat ooit begon als experiment, maar uitgroeide tot kostbare kunst. Conservator Lisette Zijp geeft een tour in deze breekbare wereld vol vakmanschap en verbeelding. Wie door het oude centrum van Weesp wandelt, kan het monumentale stadhuis onmogelijk missen. Achter de gevel schuilt niet alleen het bestuurlijke verleden van de stad, maar ook een verrassende schatkamer: een unieke collectie Weesper porselein. In de historische Vroedschapskamer waar vroeger het stadsbestuur vergaderde, staat de grootste verzameling ter wereld van porselein dat ooit in Weesp werd gemaakt. Conservator Lisette Zijp vertelt waarom deze collectie zo bijzonder is. Het kostbare porselein vormt het hart van de collectie van het Weesper stadsmuseum dat op de derde verdieping van het historische gemeentehuis is ondergebracht. Betoverd door porselein “Als je het ziet, raak je erdoor betoverd,” zegt Zijp. “De porseleinkoorts slaat toe.” Al het porselein in de vitrines is daadwerkelijk in Weesp gemaakt. Naast de vaste tentoonstelling in de Vroedschapskamer bewaart het museum nog veel meer stukken in een zwaar beveiligd depot: de voormalige gemeentekluis. Achter de dikke stalen deuren staat een stellingkast met planken vol zeldzaam en kostbaar porselein. Van Chinees geheim naar Weesper fabriek Eeuwenlang wisten alleen de Chinezen hoe je porselein moest maken. Pas in de tweede helft van de achttiende eeuw lukte het Europeanen dat geheim te ontrafelen. Het eerste Hollandse porselein werd gemaakt in Weesp. De initiatiefnemer was de Drost van Muiden, die in het Muiderslot woonde en in Weesp ruimte, vakmensen en een afzetmarkt zag. In de Kromme Elleboogsteeg verrees een porseleinfabriek, een gevelsteen in het gebouw herinnert daar nog altijd aan dat korte maar ambitieuze experiment. Fouten als versiering Het maken van porselein bleek buitengewoon lastig. “Een vaas kon exploderen, kleuren liepen uit of er ontstonden soms zwarte puntjes in het eindproduct, bakfoutjes” legt Zijp uit. Die bakfoutjes werden slim gecamoufleerd met geschilderde vogeltjes, blaadjes en zelfs insecten. Ook daarvan zijn voorbeelden te zien in de Vroedschapskamer in het Weesper stadhuis, Wat begon als noodgreep, werd een herkenbaar stijlkenmerk. Ondanks die imperfecties bleven de stukken kostbaar en golden ze als A-kwaliteit: porselein was luxe voor vorstenhuizen en rijke verzamelaars. Kunst op tafel Na jaren oefenen bereikten de Weesper porselein-makers een hoog niveau. Behalve serviesgoed ontstonden zo ook echte kunstwerken, zoals beeldjes die bedoeld waren als conversatiestuk op tafel. Een van de pronkstukken is een porseleinen Venus die oprijst uit de zee, met een dolfijn op de achtergrond. “Een van de weinige bekende beeldjes uit Weesp, dit is een prachtexemplaar” aldus Zijp. Een korte bloei, een lange reis De productie duurde slechts tien jaar; het werd te duur. Daardoor is Weesper porselein met het originele merkteken vandaag extreem zeldzaam. In 1974 keerde een grote collectie porselein terug naar de stad, geschonken door een baron na bemiddeling door de plaatselijke huisarts Wartena. Dat moment betekende het begin van het stadsmuseum in Weesp. Hoewel porseleinliefhebbers uit binnen- en buitenland Weesp weten te vinden, hoopt het museum dat ook meer streekbewoners deze parel ontdekken. De vaste porseleincollectie is van dinsdag tot en met zondag te bezoeken.