Prinsjesdag 2026: dit betekent de Miljoenennota voor Amsterdam

Het is de derde dinsdag van september en daarmee zijn de begrotingsplannen van het kabinet bekend. Donderdag volgt de gemeentebegroting van Amsterdam, die voor een groot deel afhankelijk is van geld uit Den Haag. Ook extra rijksinvesteringen, bijvoorbeeld in infrastructuur, kunnen de financiële ruimte van de stad beïnvloeden. Over sommige daarvan is vandaag meer duidelijk geworden, terwijl andere plannen nog boven de markt hangen.  Het minderheidskabinet kwam dit jaar voor moeilijke onderhandelingen te staan, en wist de begroting slechts op de valreep klaar te krijgen. Vanwege die politieke meningsverschillen, ook binnen de coalitie, is een aantal hete hangijzers vooruit geschoven. Daarnaast zitten in de begroting een aantal tegemoetkomingen voor oppositiepartijen. Omdat het land bestuurd wordt door een minderheidskabinet, zullen de coalitiepartijen per thema op zoek moeten naar een meerderheid. Geld naar gemeente Dat betekent dat er dit jaar, in tegenstelling tot andere jaren, nog veel onduidelijk is. Sommige zaken zijn echter al wél duidelijk, bijvoorbeeld hoeveel geld er naar gemeenten zal gaan. Dat is in 2027 voor het laatst nog meer dan het voorgaande jaar, daarna zullen gemeenten het ieder jaar met minder moeten doen. Voor volgend jaar is er in de spaarpot voor gemeentefondsen 49,96 miljard euro gereserveerd, dat was 48,3 miljard euro in 2026. Na 2027 zal dat bedrag jaarlijks afgebouwd worden, naar 45,8 miljard euro in 2031.  Over het algemeen werd de begroting positief ontvangen door het Amsterdamse college: "We zien voorzichtig positieve stappen in de Miljoenennota op onder meer inburgering, woningbouw en een duidelijke keuze voor meer geld naar innovatie en economie", schrijft het college van B en W in een reactie. "Uiteraard mag er van ons meer ambitie op klimaat, openbaar vervoer, jeugdzorg en armoedebeleid getoond worden."  Wel of geen extra geld naar Zuidasdok? Voor een aantal grote infrastructurele projecten is Amsterdam deels afhankelijk van het Rijk. Sommige van die projecten hebben al voor een aantal tegenslagen gestaan. De uitbreiding van de Noord/Zuidlijn en de aanleg van het Zuidasdok vallen beiden een stuk duurder uit dan gepland, en gaan ook langer duren om te realiseren. Over de verlenging van de Noord/Zuidlijn wordt geen woord gerept in de begroting, het Zuidasdok komt wél voor in de Miljoenennota.  Het blijft echter nog steeds de vraag of en hoeveel geld er dan naar het megaproject op de Zuidas gaat. In de begroting staat dat er in totaal 1,5 miljard euro extra naar infrastructuur gaat. Volgens een woordvoerder van het ministerie voor Infrastructuur en Waterstaat is dit bedrag "boekhoudkundig" bij onder andere het Zuidasdok geplaatst, maar is het nog niet duidelijk of (een deel van) dit bedrag daar ook daadwerkelijk in geïnvesteerd zal worden. Hypothetisch gezien zou het ook zomaar kunnen zijn dat er helemaal geen extra geld naar het Zuidasdok gaat.  Op een definitief antwoord op die vraag zullen we ook nog even moeten wachten, in het najaar wordt de herprioritering bekend gemaakt en met de Tweede Kamer besproken. Daarna zal besloten worden hoeveel geld er naar welk project gaat, en dat wordt definitief vastgelegd in de Voorjaarsnota die uiterlijk 1 juni aan de Kamer overhandigd wordt.  Korten op sociale zekerheid Dit jaar werd duidelijk dat het kabinet wil gaan korten op de sociale zekerheid. Zo wordt er bezuinigd op de WW en de WIA-uitkeringen. Uit uitgelekte Prinsjesdagstukken bleek al dat het kabinet een deel van die bezuinigingen terugdraait, maar toch riepen de plannen een hoop reacties op. Vorige week vond er om deze reden een grote, landelijke OV-staking plaats. Ook personeel van het OLVG-West liet van zich horen en organiseerde een sit-in tijdens de lunchpauze.  Meer geld voor woningcorporaties Eerder werd ook al duidelijk dat de bouw van middenhuurwoningen financieel aangemoedigd zal worden en dat woningcorporaties extra geld zullen krijgen. Particuliere beleggers krijgen vanaf 2029 een tegemoetkoming die kan oplopen tot tienduizend euro voor elke middenhuurwoning die zij bouwen. Ook voor woningcorporaties komt extra geld vrij, vanwege een afschaffing van een belastingregeling. Vanaf 2028 zullen de woningcorporaties minder belasting moeten betalen, waardoor er honderden miljoenen extra in de bouw van huurwoningen gestoken kan worden. Volgens de vereniging van woningbouwcorporaties staat dat gelijk aan landelijk 22.000 extra woningen.  Wethouder Zita Pels (Volkshuisvesting) noemde de maatregel "erg goed nieuws voor de huurders in de stad." Volgens de wethouder is de investeringsruimte voor corporaties hard nodig. "Niet alleen voor de bouw en het broodnodige onderhoud van sociale huurwoningen, maar ook om de verkoop van deze woningen te stoppen."  Dakloosheid en overlast Een pijnlijk punt voor Amsterdam is dat er in de begroting weinig staat over de aanpak van dakloosheid. Het college is daar dan ook niet blij mee: "We maken ons grote zorgen over dakloosheid, de miljoenennota schiet daarin tekort." Burgemeester Femke Halsema deed al meermaals een beroep op het landelijk bestuur om te helpen met de aanpak van dakloosheid, zo ook begin deze maand in AT5-programma 'Het gesprek met de Burgemeester'. Halsema zei zich toen al zorgen te maken over de voorgenomen bezuinigingen op de GGZ, die al eerder naar buiten kwamen. Volgens haar zijn die voornemens in de huidige omstandigheden onbegrijpelijk, zeker nu er al zoveel mensen met verward gedrag op straat rondlopen. In Amsterdam zijn er 3600 overlastgevende personen in beeld. "Als je ziet hoeveel verwarde mensen wij al op straat hebben rondlopen. De GGZ zelf zegt dat ze duizenden mensen kwijt is. Ik weet wel waar ze zijn. Op straat en dat kan natuurlijk niet. Dat kan niet voor onze inwoners. Die als een gevolg daarvan last hebben van onveiligheid." Het college schrijft wel vertrouwen te hebben in de gesprekken die ze met het kabinet over deze kwesties zal gaan voeren.