Uittip: Historische Amsterdamse motoren draaien, stampen en roken in Museum 't Kromhout

Wie belangstelling heeft voor motortechniek en deze zomer op zoek is naar een bijzonder uitstapje, kan terecht op de Hoogte Kadijk in Amsterdam. Daar op een van de Oostelijke eilanden ligt Museum 't Kromhout, een verborgen parel waar de geschiedenis van de Amsterdamse scheepsbouw letterlijk tot leven komt. Hier draaien, stampen en roken historische motoren die ooit wereldwijd beroemd waren. Stampende motoren op historische grond “Dit is echt cultureel Amsterdams erfgoed", vertelt secretaris van het museum Jan Woldman. “Het zijn motoren die gebouwd zijn door de Kromhout Motorenfabriek. Die was vóór de oorlog internationaal bekend om haar scheepsmotoren, maar bouwde ook motoren voor vrachtwagens en andere voertuigen.” De geboorteplek van de Kromhout-motor Het museum bevindt zich op de plek waar de eerste Kromhout-motor werd ontwikkeld. Twee broers begonnen op de scheepswerf die hier toen al was. Eén van hen bouwde eerst stoommachines. De ander werd gegrepen door de ontwikkeling van de werktuigbouw. Toen rond 1900 de verbrandingsmotor zijn intrede deed, stapte hij over op die nieuwe techniek. “De Kromhout-motor is hier geboren, op deze plek,” zegt Woldman trots. Al in 1904 werd de eerste motor verkocht. De fabriek groeide razendsnel en verhuisde korte tijd later naar een veel grotere locatie in Amsterdam-Noord. Vrijwilligers brengen de motoren weer tot leven De grote publiekstrekker van het museum zijn de demonstraties, veel motoren kunnen gestart worden. Vrijwilligers Adrie en Paul staan gebogen over een imposante oude dieselmotor. Voorzichtig zetten ze het zware vliegwiel in de juiste stand. Een pluim rook ontsnapt uit de machine. "De zuiger staat nu bovenin", legt Paul uit. Even later slaat de motor met een diepe dreun aan. "Hij loopt als een naaimachine", zegt hij tevreden. Aan die restauratie ging een lange weg vooraf. “Deze motor kwam hier in losse onderdelen binnen. Met het hele team hebben we er vijf jaar aan gewerkt, één dag per week. Maar nu draait hij weer uitstekend.” Museum voor fijnproevers Veel motoren in het museum zijn nog altijd werkend te zien, van exemplaren uit het begin van de twintigste eeuw tot de laatste Kromhout-motoren uit de jaren zestig. Volgens Woldman is het museum nog altijd een goed bewaard geheim. “Het is een museum voor de fijnproevers van de Amsterdamse geschiedenis,” zegt hij. “Als je komt, is er altijd wat te zien, te horen én te ruiken.” Museum Het Kromhout is volledig afhankelijk van vrijwilligers en daarom alleen geopend op dinsdag en op de derde zondag van de maand. Op die dagen komen de historische motoren in de museumhal van Museum 't Kromhout weer tot leven.