Vier maanden na moord op Lisa: gemeenten willen ingrijpen, maar actie blijft uit

Na de moord op de 17-jarige Lisa afgelopen zomer zeggen meerdere gemeenten extra aandacht te hebben voor de veiligheid van vrouwen. Toch is daar in de praktijk nog weinig van te merken, zo blijkt uit een rondgang van NH onder twintig Noord-Hollandse gemeenten. Slechts een handjevol gemeenten nam concrete maatregelen in de publieke ruimte; de rest is nog aan het inventariseren of doet vooralsnog niets. De dood van Lisa uit Abcoude veroorzaakte afgelopen zomer een schokgolf in de regio en de rest van het land. In de nacht van 19 op 20 augustus werd het 17-jarige meisje aangevallen nadat zij na een avond uitgaan op het Leidseplein in Amsterdam op haar e-bike naar huis fietste. Onderweg werd ze door een onbekende man, die in een asielzoekerscentrum verbleef, in een sloot geduwd. Lisa wist nog het alarmnummer te bellen, maar de man keerde terug. Nog voordat de hulpdiensten arriveerden, stak hij haar dood. 'Inventariseren'  De gewelddadige dood van het meisje leidde tot acties door het hele land. Met de campagne 'Wij eisen de nacht op' kwam er brede aandacht voor de veiligheid van vrouwen en meisjes in de openbare ruimte. Zo werden gezamenlijke fietstochten met lichtjes georganiseerd, vonden demonstraties en femicidemarsen plaats en kleurden bekende gebouwen oranje ter nagedachtenis aan de tiener. De acties zetten het onderwerp ook op de agenda bij gemeenten. Op lokaal niveau werden zij opgeroepen om werk te maken van de veiligheid van vrouwen. Enkele dagen na de moord op Lisa fietsten zo’n 150 mannen en vrouwen in een verlichte optocht door Haarlem om aandacht te vragen voor de onveiligheid van vrouwen op straat. NH maakte daarover onderstaande reportage. De tekst loopt door onder de video. Toch blijkt ruim vier maanden later dat maar weinig Noord-Hollandse gemeenten die oproep hebben omgezet in concrete maatregelen. NH deed een rondgang langs twintig gemeenten en hoewel zij vrijwel allemaal aangeven dat zij de veiligheid van vrouwen belangrijk vinden, is daar in de publieke ruimte nog weinig van terug te zien.  Veruit de meeste gemeenten zeggen eerst te moeten 'inventariseren' op welke plekken vrouwelijke inwoners zich onveilig voelen. Zo hield de gemeente Schagen onlangs twee bijeenkomsten waar vrouwen hun ervaringen en ideeën konden delen. "Hun input vormt de basis voor een actieplan met concrete maatregelen", licht burgemeester Van Kampen-Nouwen toe.  Ook Beverwijk is nog in de voorbereidende fase en start binnenkort met zogenoemde 'veiligheidsschouwen.' Daarin gaan ambtenaren samen met vrouwen, lhbti'ers en jongeren de straat op om te kijken waar de problemen zitten.  Een handjevol gemeenten lijkt al een stap verder en heeft concrete locaties op het oog om aan te pakken, al gaat dat niet zonder obstakels.  Zo wil de gemeente Wijdemeren al jaren een berucht fietspad langs de Vreelandseweg verlichten, maar werkt de provincie daar (vooralsnog) niet aan mee. Volgens de provincie wordt het pad te weinig gebruikt en zou extra verlichting schadelijk zijn voor het omliggende natuurgebied. Ook Hollands Kroon loopt tegen vergelijkbare hindernissen aan, mede door 'het grote aantal landbouwwegen' in de gemeente. In Alkmaar doet zich een ander probleem voor. De gemeente wil onder meer de hoofdfietsroute in de Rekerhout verlichten, maar door 'lange levertijden van materialen' kunnen vrouwen daar pas in het tweede kwartaal van 2026 op rekenen. Waterland werkt aan een speciale app waarmee vrouwen (en mannen) zelf straatverlichting kunnen in- en uitschakelen. Maar omdat zo’n toepassing eerst zorgvuldig moet worden onderzocht, zal het ook daar nog enige tijd duren voordat het plan daadwerkelijk wordt gerealiseerd, aldus een woordvoerder. 'Dit probleem speelt niet bij ons'  Bovendien zijn er Noord-Hollandse gemeenten waar vrouwen niet op extra maatregelen hoeven te rekenen. Vijf gemeenten die door NH zijn benaderd, geven aan géén extra stappen te zetten of dergelijke maatregelen niet op de planning te hebben staan. Zij geven daarvoor uiteenlopende redenen.  Zo stelt de gemeente Bloemendaal dat er 'geen toename zichtbaar is in het aantal meldingen over de onveiligheid van vrouwen.'  De gemeente Edam-Volendam laat weten dat onveiligheid van vrouwen op straat daar 'niet speelt.' "We hebben sinds de moord op Lisa geen meldingen gekregen van vrouwen die zich onveilig voelen. We zien dan ook geen aanleiding om concrete locaties aan te pakken, al monitoren we in de tussentijd wel", laat een woordvoerder weten.  Andere gemeenten geven aan dat zij de veiligheid niet specifiek langs de meetlat van vrouwen leggen, maar kiezen voor een bredere aanpak. Zo stelt Heemskerk dat de gemeente al consequent monitort hoe inwoners de veiligheid beleven en daarom 'geen noodzaak ziet om extra maatregelen te nemen.' Lichtkunst en bike-buddy's  In slechts enkele gemeenten zijn daadwerkelijk maatregelen genomen op het gebied van vrouwenveiligheid. In Ouder-Amstel, de gemeente waar Lisa werd vermoord, werden kort na de gewelddadige dood camera’s opgehangen. In november volgden aanvullende maatregelen: het gras langs de berm van het fietspad waar de tiener om het leven kwam wordt bewust kort gehouden en de verlichting in de omgeving is versterkt. Ook in Amsterdam leidde de moord binnen vijf maanden tot zichtbare aanpassingen in het straatbeeld. In stadsgebied Weesp is inmiddels lichtkunst aangebracht in een tunnel om het veiligheidsgevoel te vergroten. Daarnaast wordt extra gesnoeid op donkere of afgelegen plekken, zoals fietsroutes, tunnels en bus-, tram- en metrohaltes, en worden daar extra lampen geplaatst. Ook komt er een buddysysteem voor mensen die samen naar huis willen fietsen. De eerste bike-buddy’s fietsen binnenkort al mee vanaf de Johan Cruijff Arena en de Ziggo Dome. Tot slot laat de gemeente Dijk en Waard weten dat bij de mobiele surveillance extra aandacht is gevraagd voor meisjes en vrouwen. In de praktijk betekent dit dat beveiligers vaker surveilleren op plekken waar veel jonge meiden werken, zoals bij supermarkten rond sluitingstijd.  Daarbij benadrukt een woordvoerder dat aanpassingen in de openbare ruimte slechts een onderdeel van de aanpak zijn: "We werken in samenspraak met vrouwen en jonge meiden om te bepalen wat er nodig is."