Wat kan Amsterdam leren van andere steden met een rattenplaag?

Het aantal meldingen van ratten in Amsterdam neemt toe. In 2025 steeg het aantal meldingen met maar liefst 6 procent. Hoewel bewoners de GGD kunnen inschakelen voor advies en rattenbestrijding, lijkt Amsterdam maar niet van de structurele rattenplaag af te komen. Hoe pakken andere wereldsteden dit probleem aan? En wat kan Amsterdam daarvan leren? "De oplossing hoeft helemaal niet innovatief te zijn", aldus Kaylee Byers, universitair docent Publieke Gezondheid aan de University of British Columbia (UBC).   Een toename van 6 procent is volgens Dave de Jonge van de rattenbestrijding van de GGD een ‘nette score’. Toch blijft preventie volgens hem de belangrijkste sleutel om het aantal ratten terug te dringen. Veel bewoners weten volgens De Jonge niet welke maatregelen ze zelf kunnen nemen om ratten buiten de deur te houden. "Heel veel mensen weten niet dat je één keer per jaar je kruipluik moet controleren, terwijl dat al het verschil kan maken tegen een rattenuitbraak in huis." Rattenklemmen en het gebruik van gif door professionals worden nog altijd ingezet. Maar volgens De Jonge begint de aanpak met goed advies: bewoners uitleggen hoe ze ratten kunnen voorkomen en hoe ze het probleem samen met hun buren kunnen aanpakken. "Je wilt het liever voorkomen dan genezen. Als we de ratten in huis bestrijden, maar niets doen aan de ruimtes waardoor ze naar binnen kunnen komen, blijft het probleem zich herhalen." New York: anticonceptie voor ratten Die preventieve aanpak staat niet op zichzelf. Andere wereldsteden experimenteren met nieuwe manieren om rattenpopulaties terug te dringen. New York kiest sinds april 2026 voor een opvallende aanpak: anticonceptie voor ratten. In het lokaas, zit triptolide. De stof moet ervoor zorgen dat ratten zich tijdelijk niet kunnen voortplanten. "Hiermee kunnen we het aantal ratten limiteren, zonder ze te doden", vertelt Richard Parr van The Center for Wild Animal Welfare. Volgens Parr is de techniek veelbelovend. "De techniek is volop in ontwikkeling en is een diervriendelijk alternatief vergeleken met gif." Maar is anticonceptie voor ratten werkelijk dé oplossing? "Tot op heden is er nog geen toonaangevend bewijs voor de effectiviteit van de anticonceptiemiddelen voor ratten", vertelt Kaylee Byers, universitair docent Publieke Gezondheid aan de University of British Columbia. Volgens Byers zijn er in veel grote steden veel voedselbronnen waar ratten van eten, dus er is geen garantie dat de ratten het lokaas met de triptolide eten. Daarbij weten we nog niet wat het op de lange termijn betekent: "We moeten stilstaan bij de gevolgen voor andere dieren die het lokaas eten en of het negatieve gevolgen heeft voor het milieu", aldus Byers.  Ook Amsterdam heeft de anticonceptiemethode overwogen. De gemeente besloot uiteindelijk om er niet mee door te gaan, omdat er volgens de gemeente nog te veel onzekerheden zijn over de effectiviteit. Brussel: ratten vangen met nieuwe vallen Ook Brussel zet nieuwe technologie in tegen ratten. De stad maakt gebruik van digitaal gestuurde rattenvallen, ook wel ‘Smart Traps’ genoemd. "Door de stad staan zwarte boxen gevuld met granen, noten en ander gesuikerd eten. De ratten komen op het voedsel af en klimmen op de box. Vervolgens valt er een klepje en komt de rat in een box met vloeistof terecht, waarna het dier binnen één tot twee minuten verdrinkt", vertelt Andreas de Kerpel van de Brusselse rattenbestrijding. Sinds februari 2026 zet Brussel de Smart Traps in. Volgens De Kerpel hebben de vallen meerdere voordelen. Zo kan de stad beter bijhouden hoeveel ratten er worden gevangen. Daarnaast worden de dieren niet blootgesteld aan gif dat via roofdieren of de voedselketen verder kan worden verspreid. Toch is ook deze methode niet onomstreden. Critici vinden het niet diervriendelijk genoeg, omdat de rat ongeveer twee minuten lijdt voordat het dier sterft. Volgens De Kerpel is de methode juist diervriendelijker dan het gebruik van traditioneel rattengif. "Met de traditionele aanpak eet de rat het gif en krijgt vervolgens allemaal bloeduitstortingen en overlijdt pas na drie tot vier dagen. Het is een gruwelijke manier om ratten te doden, doordat het beestje een lange en pijnlijke lijdensweg heeft." Alberta: een succesvolle aanpak Alberta, gelegen in Canada, kiest weer voor een andere aanpak om de rattenpopulatie onder controle te krijgen. De eerste maatregel die de overheid nam, was de rattenplaag bestempelen tot een landbouwplaag. Wat inhoudt dat iedereen die ratten op zijn terrein heeft, verplicht was deze te bestrijden. "De methode werd ingezet voordat er een groot rattenprobleem was in de provincie; hiermee werd een grote rattenplaag voorkomen", aldus Kaylee Byers.  Daarbij vertelt Byers dat rattenbestrijding helemaal niet innovatief hoeft te zijn: "Het komt uiteindelijk allemaal neer op omgevingsbeheer. Waarbij toegang tot voedsel, water en schuilplekken tot het minimum moet worden beperkt." De oproep van Byers is dus simpel: "Iedereen moet zijn of haar afval goed opruimen en niet rondslingeren."