Gemeente Amsterdam onderzoekt verbod op wegwerpverpakkingen

De gemeente onderzoekt de mogelijkheid om een verbod in de stad in te voeren op wegwerpverpakkingen. De gemeente heeft uitgezocht dat zo'n verbod op to-go-bekers en bakjes juridisch mogelijk is en wil nu bekijken welke vorm het verbod precies zou moeten krijgen. Een nieuwe statiegeldregeling is een van de opties die op tafel ligt.  Het zwerfafval op straat is een doorn in het oog van Amsterdammers en de gemeente. Uit onderzoek blijkt dat 30 procent van het afval dat op straat ligt, bestaat uit verpakkingen die één keer worden gebruikt. Dat moet anders, zo zegt verantwoordelijk wethouder Lian Heinhuis. "Onze stad is te mooi om vies te zijn." Juridische ruimte Met het verbod op wegwerpverpakkingen wil de gemeente het probleem aan de voorkant aanpakken. "Ik zeg weleens dat het eigenlijk vegen is met de kraan open. Er komt dagelijks zo veel afval bij. Het opruimen en mensen bewust maken hiervan is niet genoeg." Via een juridisch onderzoeksbureau heeft de gemeente gekeken of het juridisch zou mogen dat een gemeente zo'n verbod instelt. Uit dat onderzoek blijkt dat het zou mogen. De gemeente moet goed onderbouwen waarom eerder genomen maatregelen niet hebben gewerkt en wat de effecten zijn van het verbod. Maar de weg ligt in juridische zin open voor een lokaal verbod.  Herbruikbare beker en statiegeld Hoe het verbod precies vorm zou moeten krijgen, kan Heinhuis nog niet zeggen. "We hebben nu een eerste stap gezet. De komende tijd gaan we kijken hoe we kunnen leren van steden die zo'n verbod al hebben en hoe we dat in Amsterdam kunnen toepassen."  Zo loopt er in Kopenhagen sinds oktober 2025 een proef met een retoursysteem voor herbruikbare to-go-verpakkingen en betalen klanten in Lissabon 50 cent statiegeld per beker en krijgen dat bij inlevering terug op hun pas of telefoon.  Volgens Heinhuis is dat ook een optie voor in Amsterdam, maar de vraag rijst dan wel of een nieuwe statiegeldregeling de stad echt schoner houdt, of dat het een extra reden is voor statiegeldjagers om prullenbakken open te trekken. "Het gaat niet alleen om het statiegeldprincipe, maar veel meer over het hergebruik van dit soort verpakkingen. We moeten het als stad niet normaal vinden dat we één keer iets gebruiken en dat het dan in de prullenbak verdwijnt." Een andere optie waar de gemeente naar kijkt, zijn herbruikbare bekers en bakjes die je bij alle ondernemers kan inleveren voor een nieuwe. "Dus dat je met je koffiebeker niet terug hoeft naar die ene koffietent, maar dat je hem kan inleveren bij een andere zaak en weer een nieuwe krijgt." Toeristen Een punt waar het met statiegeld op blikjes en flesjes ook veel fout gaat, is het gedrag van de toeristen met dit soort regels. Ondanks het statiegeld gooien zij namelijk veelvuldig flesjes en blikjes in de prullenbakken.  Hoe de wethouder het voor elkaar gaat krijgen dat toeristen hun statiegeldbekers netjes inleveren, weet ze nog niet helemaal. "Daarom vind ik het zo interessant dat er al twee Europese steden zijn waar veel toeristen komen die dit al hebben gedaan." De gemeente wil van de steden leren in het verdere onderzoek, "maar het is ook het lef hebben om dit als stad te doen", aldus Heinhuis.  Wanneer het verbod er zou moeten komen, is ook nog niet duidelijk. "Het juridische onderzoek is echt de eerste stap." De komende tijd wil de gemeente in gesprek met ondernemers, experts en de andere steden om het verbod verder uit te zoeken.