"We support Hamas" op spandoek: strafbaar of vrijheid van meningsuiting, waar ligt de grens?

Bij het monument op de Dam werd er gisteren geprotesteerd door pro-Palestijnse demonstranten. Zij hielden spandoeken vast met teksten als: "who decides who's a terrorist" en "we support Hamas". Burgemeester Halsema noemde de uitingen shockerend, maar zei er niet tegen te kunnen optreden. Volgens het Openbaar Ministerie (OM) zijn de teksten niet strafbaar. Hoe ver mag je gaan tijdens een protest? We leggen het voor aan twee hoogleraren rechtsgeleerdheid en het OM. "Met grote afschuw hebben ook wij gezien hoe voor het monument op 7 oktober Hamas werd gesteund en demonstranten de demonstratievrijheid gebruikten voor verschrikkelijke uitingen", schreef Halsema gisteravond. "Het is shockerend en onsmakelijk." Ze voegde eraan toe dat haar verdriet doet dat de Dam op die dag voor het protest was gebruikt. Maar verder dan dat kon de burgemeester niet gaan, gaf ze aan. Oproep tot geweld? We leggen de kwestie eerst voor aan Jan Brouwer, hoogleraar Recht en Samenleving aan de Rijksuniversiteit in Groningen. "Oproepen tot geweld is strafbaar. 'We support Hamas', is dat oproepen tot geweld? Het Openbaar Ministerie zegt van niet, maar leg het voor aan de rechter. Ik heb de neiging om te denken van wel", zegt hij. "In verband met de bescherming van de Joodse bevolking. Om een statement af te geven." Ook Tom Engers, hoogleraar Juridisch Kennismanagement van de Universiteit van Amsterdam, benadrukt dat de grens niet eenvoudig te trekken is: "Het is nu nog niet strafbaar. Terwijl je zou kunnen zeggen dat Hamas een terroristische groep is. Het strafrecht botst met het recht om je te uiten. Wanneer is het een directe oproep tot geweld en wanneer is het een sympathie-verklaring?" De officier van justitie heeft gisteravond vastgesteld dat de uitingen niet strafbaar zijn. "Er was naar het standpunt van het OM geen sprake van opruiing; door de uitingen wordt men niet aangemoedigd strafbare feiten te plegen. Maar dat neemt natuurlijk niet weg dat mensen ze als kwetsend kunnen ervaren", laat persvoorlichter van het OM Evert Boerstra weten. Wat is de grens? Als de demonstranten geen leuzen, maar bijvoorbeeld hakenkruizen op de spandoeken hadden staan, was het wel illegaal geweest. Brouwer legt uit: "Dat is geregeld in het wetboek van strafrecht en valt onder het aanzetten tot geweld, haat of discriminatie. Hakenkruizen worden in verband gebracht met het nazisme. Het ondersteunen van Hamas wordt nu nog niet gezien als het aanzetten tot geweld en is daarom nog niet strafbaar." Maar dat zou kunnen veranderen. Er is inmiddels een wetsvoorstel ingediend bij de Tweede Kamer dat het verheerlijken van terrorisme strafbaar moet maken. Over de leuzen van gisteravond zegt Boerstra: "Het zou goed kunnen dat sommige uitingen die zijn gedaan strafbaar zullen zijn zodra dit wetsvoorstel wet is geworden." Volgens Engers is het een flinke klus om dit wetsvoorstel door de Kamer te krijgen: "Wat ondersteun je als je zo’n bord ophoudt? Bij dit soort wetgeving is altijd een invulling nodig voor uitspraken. Het is heel complex."     Ook het openlijk betuigen van steun aan terroristische organisaties en het verspreiden van lovende teksten, foto’s of video’s van terroristische daden zou met dit wetsvoorstel strafbaar worden. Wie de regels overtreedt, kan tot maximaal twee jaar cel krijgen. Wel werpt het de moeilijke vraag op wie een terrorist is en wanneer het dan gaat om een steunbetuiging. Rol van Halsema   De vraag is vervolgens welke rol de gemeente en vooral burgemeester Halsema nu hadden. De burgemeester kan de demonstratie reguleren en daarop laten handhaven. Dat werd ook gedaan door de demonstratie uiteindelijk te beëindigen. Dit gebeurde nadat activisten onverwacht een andere route namen en niet luisterden naar de politie. Op basis daarvan heeft de burgemeester dus mandaat. Maar verder heeft zij wettelijk weinig extra mogelijkheden, zolang het Openbaar Ministerie niet vindt dat iets strafbaar is. De wetsbehandeling om de regels aan te scherpen zal komende maanden plaatsvinden.